Hướng dẫn tính khấu hao tài sản cố định theo TT45 — Công thức và ví dụ thực tế

Kế toán thường gặp lúng túng khi phải chọn phương pháp, tính hệ số điều chỉnh, hoặc xác định thời điểm chuyển sang đường thẳng trong phương pháp số dư giảm dần. Bài này trình bày rõ từng phương pháp với ví dụ số cụ thể.

Mở công cụ tính khấu hao ngay →

1. Phương pháp đường thẳng (Linear)

Đây là phương pháp đơn giản và phổ biến nhất. Mức khấu hao hàng năm bằng nhau trong suốt thời gian sử dụng.

Mức KH/năm = Nguyên giá ÷ Thời gian sử dụng (năm)

Tỷ lệ KH/năm (%) = 1 ÷ Thời gian sử dụng × 100

Ví dụ thực tế:

Máy đóng gói nguyên giá 300.000.000 đ, thời gian sử dụng 5 năm, đưa vào sử dụng ngày 01/01/2024.

Năm	KH năm (đ)	KH lũy kế (đ)	GTCL (đ)
2024	60.000.000	60.000.000	240.000.000
2025	60.000.000	120.000.000	180.000.000
2026	60.000.000	180.000.000	120.000.000
2027	60.000.000	240.000.000	60.000.000
2028	60.000.000	300.000.000	0

KH tháng = 60.000.000 ÷ 12 = 5.000.000 đ/tháng

2. Phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh

Phương pháp này trích khấu hao nhiều hơn ở những năm đầu, phù hợp với tài sản hao mòn nhanh (máy móc thiết bị công nghệ). Dựa trên GTCL còn lại nhân với tỷ lệ khấu hao.

Tỷ lệ KH/năm = (1/Thời gian sử dụng) × Hệ số điều chỉnh

Mức KH năm N = GTCL đầu năm N × Tỷ lệ KH/năm

Thời gian sử dụng	Hệ số điều chỉnh	Ví dụ (5 năm)
Đến 4 năm	1,5	—
Trên 4 đến 6 năm	2,0	Tỷ lệ = 1/5 × 2 = 40%/năm
Trên 6 năm	2,5	—

Ví dụ: Máy móc nguyên giá 300.000.000 đ, 5 năm (hệ số 2,0 → tỷ lệ 40%/năm)

Năm	GTCL đầu năm	KH năm	GTCL cuối năm	Ghi chú
1	300.000.000	120.000.000	180.000.000	40% × 300tr
2	180.000.000	72.000.000	108.000.000	40% × 180tr
3	108.000.000	43.200.000	64.800.000	40% × 108tr
4	64.800.000	32.400.000	32.400.000	Chuyển ĐT: 64.8tr÷2=32.4tr
5	32.400.000	32.400.000	0	Đường thẳng

Năm 4: SDGD = 40% × 64,8tr = 25,92tr < ĐT trên GTCL = 64,8tr÷2 = 32,4tr → chuyển sang đường thẳng.

3. Phương pháp theo số lượng sản phẩm

Áp dụng cho tài sản mà mức hao mòn gắn trực tiếp với sản lượng (máy sản xuất, phương tiện vận tải theo km). Khấu hao phụ thuộc vào sản lượng thực tế từng năm, không đều nhau.

Mức KH đơn vị = Nguyên giá ÷ Tổng sản lượng dự kiến

Mức KH năm N = Mức KH đơn vị × Sản lượng thực tế năm N

Lưu ý: Tổng sản lượng là ước tính trong toàn bộ thời gian sử dụng. Nếu thực tế vượt, phần vượt không trích thêm khấu hao.

Tính ngay bằng công cụ online

Nhập nguyên giá và thời gian sử dụng — công cụ tự tính bảng khấu hao và xuất Excel.

Mở công cụ →

Lỗi kế toán thường gặp khi tính khấu hao

Không chuyển sang đường thẳng đúng thời điểm
Khi dùng SDGD, nhiều kế toán quên so sánh với mức đường thẳng trên GTCL còn lại mỗi năm. Kết quả là trích KH quá ít, GTCL còn lại lớn hơn thực tế.
Nhập sai nguyên giá (gộp cả VAT)
Nếu doanh nghiệp được khấu trừ VAT đầu vào thì nguyên giá = giá chưa VAT. Nếu không được khấu trừ (ví dụ xe ô tô trên 9 chỗ) thì nguyên giá bao gồm VAT.
Dùng sai thời gian sử dụng
Thời gian sử dụng phải nằm trong khung TT45. Doanh nghiệp không được tự ý chọn ngoài khung mà không có cơ sở.
Trích khấu hao từ tháng mua thay vì tháng đưa vào sử dụng
Khấu hao tính từ tháng đầu tiên đưa vào sử dụng, không phải tháng mua hoặc tháng thanh toán.

Câu hỏi thường gặp

Theo TT45/2013, doanh nghiệp được chọn một trong ba phương pháp: đường thẳng, số dư giảm dần có điều chỉnh, hoặc theo số lượng sản phẩm. Phương pháp phải được đăng ký với cơ quan thuế và áp dụng nhất quán trong suốt thời gian sử dụng tài sản.

Theo TT45, khi mức khấu hao tính theo phương pháp số dư giảm dần nhỏ hơn mức tính theo đường thẳng trên GTCL còn lại, doanh nghiệp bắt buộc chuyển sang đường thẳng. Điều này thường xảy ra vào khoảng nửa cuối thời gian sử dụng.

Thông thường không được thay đổi phương pháp khấu hao đã đăng ký trong suốt thời gian sử dụng tài sản. Trường hợp đặc biệt cần có sự chấp thuận của cơ quan thuế và phải điều chỉnh lại bảng khấu hao tương ứng.

Có. TSCĐ vô hình (phần mềm, bằng sáng chế, quyền sử dụng đất có thời hạn…) cũng được trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng. TT45 quy định khung thời gian sử dụng riêng cho từng loại TSCĐ vô hình.

Khi TSCĐ đã khấu hao hết (GTCL = 0) nhưng doanh nghiệp vẫn tiếp tục sử dụng, không được trích thêm khấu hao nữa. Doanh nghiệp cần ghi nhận tài sản trên sổ sách với giá trị 1 đồng và tiếp tục theo dõi cho đến khi thanh lý.